2025–2027 жылдары Жамбыл облысы ауыл шаруашылығын дамыту бағытында жаңа кезеңге қадам баспақ. Өңірде жалпы құны 300 млрд теңгеден асатын 20 ірі агрожоба жүзеге асырылады. Бұл бастамалар өндіріс көлемін ұлғайтып қана қоймай, инновациялық технологияларды енгізу, жаңа нарықтарға шығу және экспорттық әлеуетті күшейтуге серпін бермек.
Жаңа дақылдарға басымдық берілуде
Биыл алғаш рет облыста соя мен бұршақ дақылы егілді. Атап айтқанда, 15 гектарға соя, 238 гектарға фасоль отырғызылып, оған арнайы Мексикадан әкелінген элиталық тұқымдар пайдаланылды. Бұл – жергілікті аграрлық саланың тәжірибесін кеңейтуге бағытталған тың қадам.
– «Менің шаруашылығым шағын ғана болатын. Әкемнен қалған 50 гектар жеріміз бар. Бұрын негізінен бидай, арпа сияқты дәстүрлі дақылдар егіп келдік. Шаруашылық жүргізудің машақаты көп: ауа райы қолайсыз болса, бір жылғы еңбегің зая кетуі мүмкін. Соған қарамастан, ауылдан кетпей, жерді тастамай ұстап отырмыз. Биыл алғаш рет соя егу мүмкіндігі берілді. Алғашында сенімсіздік болды: біздің жерімізге бұл дақыл жерсіне ме, өнімі қандай болмақ деген сұрақтар мазалады. Бірақ мемлекет тарапынан мамандар келіп түсіндірме жұмыстарын жүргізді, тіпті тұқымның өзін Мексикадан әкеліп берді. Бұл бізге үлкен демеу.
Менің арманым – ауылдан шыққан жастардың қайтадан жерге бет бұруы. Әрине, жастардың көбі қалаға кетіп жатыр, бірақ ауыл шаруашылығы дұрыс жолға қойылса, табысты кәсіпке айналса, олардың да көзқарасы өзгереді. Біз осы жаңа жобалардың арқасында ауылымыздың еңсесі көтеріледі деп сенеміз. Қазіргі кезде ауылға келген жаңалық – біздің болашағымыздың кепілі сияқты. Егер соя мен фасоль өндіру жүйелі жолға қойылса, тек өзімізді емес, бүкіл өңірді қамтып, экспортқа шығу мүмкіндігі туады. Бұл ауылға ғана емес, елге де пайда әкелмек». – дейді Талас ауданының шаруасы Бақытжан Әлімқұлов.
Қант саласына тың серпін
Жаңа бағыттармен қатар дәстүрлі салалар да ұмыт қалған жоқ. 25 қыркүйекте Байзақ ауданында қуаттылығы жылына 1 миллион тонна болатын заманауи қант зауытының құрылысы басталады. Жаңа кәсіпорын өңірдегі қант қызылшасын өндіруді еселеп арттыруға мүмкіндік береді.
– «Мен 20 жылдан бері қант қызылшасын егумен айналысамын. Бірақ шынын айту керек, біз үшін ең ауыр мәселе – өнімді қайда өткізу. Бұрын қызылшамызды алыстағы зауыттарға таситынбыз. Жол шығыны, жанармай, уақыт – бәрі қосылғанда пайдадан гөрі шығын көп болатын. Сондықтан талай әріптесіміз бұл саладан бас тартып, басқа дақылдарға көшті. Ал мен өзім қант қызылшасын ұстап қалуға тырыстым. Өйткені біздің жер оған өте қолайлы.
Енді міне, Байзақ ауданында қуаттылығы 1 миллион тонна болатын заманауи қант зауыты салынады дегенді естіп, қуанышымда шек жоқ. Бұл біз үшін жаңа дәуірдің басталғанымен тең. Енді қызылшамыз өз жерімізде өңделеді. Бұл тек шаруаларға ғана емес, бүкіл ауыл экономикасына әсер етеді. Жұмыс орындары ашылады, жастарға мүмкіндік туады, ал біз үшін өнім өткізудің қиыншылығы жойылады.
Қант зауытының маңызы тек экономикалық тұрғыдан ғана емес. Мысалы, бұрын қызылшамызды тасу үшін үлкен көліктер жалдайтынбыз, жолдың жағдайы да қиындайтын. Ал енді барлығы көз алдымызда жүзеге асады. Оның үстіне, жаңа зауыт заманауи технологиямен жабдықталмақ. Бұл өнімнің сапасын арттыруға, өндіріс көлемін ұлғайтуға жол ашады.
Әрине, қазірдің өзінде шаруалар арасында үлкен үміт бар. Бірақ біз тек зауыттың салынуын ғана емес, оның тиімді жұмыс істеуін күтеміз. Егер бәрі ойдағыдай болса, қант қызылшасын өндіру қайта жанданып, біз бұрынғы абыройымызды қайтарамыз. Жамбыл өңірі кезінде қант қызылшасының отаны саналатын. Енді сол дәстүрді жаңғыртып, елімізді импортқа тәуелділіктен құтқаруға үлес қоссақ дейміз.
Тиісті лауазымдар
Менің ойымша, ауыл шаруашылығында бастысы – тұрақты нарық. Егер өнім өткізетін орын болса, шаруа барын салады. Сондықтан қант зауытының салынуы – біздің ең үлкен проблемамызды шешетін қадам. Біз болашаққа сеніммен қарап отырмыз»., – дейді Байзақтық шаруа Серік Қожамбердіұлы.
Мемлекеттік қолдау күшейіп келеді
2025 жылы ауыл шаруашылығын дамытуға 48,2 млрд теңге бөлінді. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 26,8%-ға көп. Мемлекеттік қолдаудың арқасында шаруалардың еңбегі нәтижесін беруде: биылғы 8 айда өңір диқандары 214,2 млрд теңгенің өнімін өндірді.
Егіс алқаптарының көлемі де артып келеді. Қазір облыс бойынша 640 мың гектар жерге егін егілуде, бұл былтырғыдан 14 мың гектарға артық. Соның нәтижесінде биылғы күтілетін өнім көлемі шамамен 3,8 млн тоннаға жетпек.
Шаруалардың үміті
Жамбыл облысының ауыл шаруашылығы басқармасының басшысы Қайрат Көшенов:
– «Ауыл шаруашылығы Жамбыл облысы экономикасының негізгі қозғаушы күшіне айналуда. Біз тек өндіріс көлемін ұлғайтуды ғана емес, өңірді аграрлық инновациялар орталығы ретінде нығайтуды да мақсат етіп отырмыз», – деп атап өтті.
Қорытынды
Жамбыл облысының аграрлық саласы соңғы жылдары қарқынды дамып, ауыл шаруашылығы өңір экономикасының негізгі тірегіне айналып келеді. 300 млрд теңгеден асатын 20 агрожобаның іске асырылуы – тек бір өңірдің ғана емес, тұтас елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қосқан үлесі болмақ.
Сонымен бірге, мемлекеттік қолдау көлемінің артуы, инновациялық технологиялардың енгізілуі, шетелдік тәжірибенің пайдаланылуы – Жамбыл облысының аграрлық секторын жаңа деңгейге шығарады. Әлемдік нарықтағы сұранысқа бейімделген өнім түрлерінің көбеюі өңірдің экспорттық мүмкіндіктерін еселеп арттырмақ.
Жалпы алғанда, Жамбыл облысында жүзеге асырылатын ауқымды агрожобалар – Қазақстанның ауыл шаруашылығын дамытудағы маңызды белес. Бұл тек жаңа экономикалық мүмкіндіктер ашып қана қоймай, өңірдің әлеуметтік ахуалын жақсартуға да зор үлес қоспақ. Ендігі міндет – осы бастамаларды жүйелі түрде жүзеге асырып, әрбір жобаның халыққа пайдасын барынша жеткізу.
