Жамбыл облысында ерекше қажеттілігі бар азаматтардың білім алуына, рухани дамуына және кітапқа қолжетімділігін арттыруға бағытталған жұмыстар жүйелі түрде жалғасып келеді. Соның бір дәлелі – облыстық көзі көрмейтін және әлсіз көретін азаматтарға арналған арнайы кітапхананың бастамасымен алғаш рет төрт форматта дайындалған инклюзивті кітаптың жарық көруі. Бұл жоба өңірдегі инклюзивті мәдениетті дамытуға және барлық оқырманға тең мүмкіндік қалыптастыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі саналады.
Қазіргі таңда қоғамда ерекше қажеттілігі бар азаматтардың сапалы білім мен ақпаратқа қолжетімділігі өзекті мәселелердің біріне айналып отыр. Әсіресе көзі көрмейтін және нашар көретін жандардың көркем әдебиетпен танысуына мүмкіндік жасау – рухани теңдіктің маңызды көрсеткіші. Осы бағытта Жамбыл облысында қолға алынған жұмыстардың нәтижесінде өңірдегі арнайы кітапхана оқырмандарына арналған жаңа форматтағы әдебиеттердің қатары көбейіп келеді.
Биыл облыста жүзеге асырылып жатқан «Әулиеата – кітап оқитын өңір» жобасы аясында ашылған «Kitap Time» оқырман клубының кезекті отырысында ерекше форматтағы кітаптың таныстырылымы өтті. Бұл басылым бір мезетте бірнеше санаттағы оқырманға арналғанымен ерекшеленеді. Кітап қарапайым баспа мәтінінде, Брайль қарпінде, дыбыстық және электрондық форматта әзірленген. Мұндай тәсіл көзі көретін, әлсіз көретін және мүлде көрмейтін азаматтардың бір шығарманы қатар оқып, ортақ талқылауына мүмкіндік береді.
Инклюзивті басылым ретінде қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі Мұхтар Мағауиннің «Тазының өлімі» хикаяты таңдалған. Бұл шығарма ұлттық құндылықтарды, адам мен табиғат арасындағы байланысты, адалдық пен сағынышты терең суреттеуімен ерекшеленеді. Сондықтан кітапхана ұжымы шығарманы барлық оқырманға қолжетімді етуді мақсат еткен.
Тараз қаласындағы шығармашылық орта саналатын коворкинг алаңында өткен кездесуде қатысушылар жазушының өмір жолына тоқталып, оның әдеби мұрасы туралы кеңінен пікір алмасты. Әсіресе жас оқырмандар шығарманың тәрбиелік мәніне ерекше назар аударып, кітаптан алған әсерлерімен бөлісті. Мұндай әдеби кездесулер жастардың кітапқа деген қызығушылығын арттырып қана қоймай, олардың ойлау мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.
Кітапхана мамандарының айтуынша, бүгінгі таңда ерекше қажеттілігі бар азаматтарға арналған әдебиеттердің санын көбейту – негізгі міндеттердің бірі. Сондықтан алдағы уақытта қазақ әдебиетінің таңдаулы шығармаларын да осындай төрт форматта шығару жоспарланып отыр.
Тиісті лауазымдар
Арнайы кітапхананың кітапханашыларының бірі Ербол Бегимов Брайль қарпіне бейімдеу жұмысының үлкен жауапкершілікті талап ететінін айтады. Әрбір сөйлем, тыныс белгісі, мәтін құрылымы арнайы стандарттарға сәйкес қайта өңделеді. Соның нәтижесінде көзі көрмейтін оқырман шығарманы еш кедергісіз толық оқи алады.
Кездесу барысында кітапханашылар ерекше қажеттілігі бар оқырмандардың кітапқа деген қызығушылығы жылдан-жылға артып келе жатқанын атап өтті. Бұған кітапхана қорындағы дыбыстық кітаптардың, электронды әдебиеттердің және Брайль қарпіндегі басылымдардың көбеюі оң әсерін тигізіп отыр.
«Kitap Time» оқырман клубының басты мақсаты – кітап оқу мәдениетін қалыптастыру ғана емес, жастардың интеллектуалдық әлеуетін арттыру, сыни ойлау қабілетін дамыту және ұлттық әдебиетті насихаттау. Клуб жұмысына ақын-жазушылар, қоғам қайраткерлері, ұстаздар, студенттер мен мектеп оқушылары тұрақты қатысады. Бұл өз кезегінде әртүрлі буын өкілдерінің еркін пікір алмасуына мүмкіндік береді.
Жастардың кітап оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында кітапханада әдеби кештер, шығармашылық кездесулер, пікірталастар, жаңа кітаптардың тұсаукесерлері және инклюзивті жобалар тұрақты ұйымдастырылып келеді. Мұндай шаралар кітапхананы тек кітап сақталатын орын ғана емес, заманауи рухани әрі мәдени орталыққа айналдырып отыр.
Бүгінде әлемде инклюзивті қоғам қалыптастыру мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Бұл бағытта кітапханалардың атқарып отырған рөлі де зор. Себебі кітап – білімнің, тәрбиенің және рухани дамудың негізгі құралы. Ал оның барлық азаматқа қолжетімді болуы әлеуметтік теңдіктің басты көрсеткіштерінің бірі.
Жамбыл облыстық көзі көрмейтін және әлсіз көретін азаматтарға арналған арнайы кітапхананың бұл бастамасы – еліміздегі инклюзивті мәдениетті дамыту жолындағы маңызды жобалардың бірі. Мұндай жұмыстар ерекше қажеттілігі бар азаматтардың қоғам өміріне белсенді араласуына, білімін жетілдіруіне және ұлттық әдебиетпен еркін сусындауына мүмкіндік береді.
Алдағы уақытта кітапхана қорын жаңа инклюзивті әдебиеттермен толықтыру, қазақ қаламгерлерінің шығармаларын көп форматта шығару, жастар арасында кітап оқу мәдениетін кеңінен насихаттау және ерекше оқырмандардың шығармашылық әлеуетін дамыту бағытындағы жұмыстар жалғасын табады. Бұл бастама Жамбыл облысында инклюзивті қоғам құрудың, рухани құндылықтарды дәріптеудің және әрбір азаматтың білімге тең қолжетімділігін қамтамасыз етудің жарқын үлгісі болып қала береді.
