Қазіргі таңда елімізде инклюзивті қоғам қалыптастыру мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының біріне айналды. Соңғы жылдары ерекше қажеттілігі бар азаматтардың сапалы білім алуына, денсаулығын нығайтуына, мәдени және қоғамдық өмірге белсенді араласуына қолайлы жағдай жасауға ерекше көңіл бөлініп келеді. Осы бағыттағы маңызды жобалардың бірі – Тараз қаласында бой көтеретін инклюзивті спорт орталығы. Бұл бастама тек Жамбыл облысы үшін ғана емес, бүкіл еліміздегі инклюзивті инфрақұрылымды дамытуға бағытталған маңызды жобалардың қатарына енеді.
Облыстық мәслихаттың сегізінші шақырылымының кезектен тыс отыз үшінші сессиясында қаралған маңызды мәселелердің бірі де осы нысанның құрылысына қатысты болды. Жоба «толық аяқталған күйде тапсыру» қағидаты бойынша жүзеге асырылады. Бұл болашақ спорт орталығы пайдалануға берілген сәттен бастап барлық қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етіліп, тұрғындардың игілігіне толық дайын күйінде ұсынылатынын білдіреді.
Инклюзивті спорт орталығы – бұл жай ғана спорт кешені емес. Ол ерекше қажеттілігі бар азаматтардың қоғаммен біте қайнасып өмір сүруіне, денсаулығын нығайтуына, әлеуметтік ортаға бейімделуіне және өз қабілеттерін шыңдауына мүмкіндік беретін кешенді әлеуметтік нысан. Мамандардың айтуынша, спортпен тұрақты шұғылданатын ерекше жандардың физикалық белсенділігі ғана емес, психологиялық жай-күйі де жақсарып, олардың қоғамдағы белсенділігі артады.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтеріне сәйкес, дене белсенділігі мүмкіндігі шектеулі адамдардың өмір сүру сапасын жақсартудың негізгі факторларының бірі болып табылады. Спорт адамның денсаулығын нығайтып қана қоймай, оның өзіне деген сенімін арттырады, жаңа ортаға бейімделуіне және әлеуметтік байланыстарын кеңейтуіне ықпал етеді. Сондықтан инклюзивті спорт орталықтары әлеуметтік саясаттың маңызды элементіне айналып келеді.
Жамбыл облысында ерекше қажеттілігі бар азаматтардың саны жыл сайын артып келеді. Сол себепті олардың денсаулығын нығайтуға, бос уақытын тиімді ұйымдастыруға және кәсіби спортпен айналысуына жағдай жасау қажеттілігі де күшейіп отыр. Бұған дейін өңірде бейімделген спорт инфрақұрылымының жеткіліксіздігі ерекше азаматтардың спортпен тұрақты айналысуына белгілі бір деңгейде кедергі келтіріп келгені жасырын емес. Жаңа орталық осы олқылықтың орнын толтыруға мүмкіндік береді.
Таразда салынатын спорт кешені тек мүмкіндігі шектеулі азаматтарға ғана емес, инклюзивті спортты дамытуға мүдделі барлық тұрғындарға қызмет көрсететін болады. Мұнда параспорттың бірнеше түрі бойынша жаттығу өткізуге мүмкіндік жасалып, кәсіби жаттықтырушылар жұмыс істейді деп күтілуде. Бұл өз кезегінде Жамбыл облысынан халықаралық жарыстарда ел намысын қорғайтын жаңа спортшылардың шығуына жол ашады.
Тиісті лауазымдар
Қазақстан соңғы жылдары паралимпиадалық қозғалысты дамытуға ерекше көңіл бөліп келеді. Паралимпиада ойындарында, Азия чемпионаттарында және әлемдік додаларда көк туымызды желбіретіп жүрген спортшылардың қатары артып келеді. Осындай жетістіктердің жалғасуы үшін өңірлерде заманауи спорт инфрақұрылымының болуы аса маңызды. Сондықтан Тараздағы инклюзивті спорт орталығы республикадағы бейімделген спорт жүйесін дамытуға елеулі үлес қосады.
Мұндай орталықтардың тағы бір маңызды артықшылығы – қоғамдағы әлеуметтік теңдікті нығайтуы. Ерекше қажеттілігі бар азаматтардың спортпен қатардағы адамдармен бірге айналысуы қоғамда өзара түсіністік пен сыйластықты қалыптастырады. Инклюзивті орта адамның мүмкіндігіне емес, қабілетіне мән беретін көзқарасты орнықтырады. Бұл өз кезегінде қоғамдағы стереотиптердің азаюына ықпал етеді.
Спорт орталығының іске қосылуы Жамбыл облысының әлеуметтік инфрақұрылымының сапасын жаңа деңгейге көтереді. Сонымен бірге бұл нысан өңірдің инвестициялық тартымдылығына да оң әсер етеді. Болашақта мұнда республикалық және халықаралық деңгейдегі бейімделген спорт жарыстарын өткізуге мүмкіндік туады. Бұл өңірдің туристік әлеуетін арттырып, қызмет көрсету саласының дамуына да серпін береді.
Инклюзивті спорттың тағы бір маңызды бағыты – балалар мен жасөспірімдердің ерте жастан дене тәрбиесіне тартылуы. Ерекше қажеттілігі бар балалар спорт арқылы өз мүмкіндіктеріне сенуді, мақсат қоюды және оған қол жеткізуді үйренеді. Мұндай орта олардың психологиялық тұрғыдан ашылып, жаңа достар табуына ықпал етеді. Сондықтан бұл орталық тек спорттық нысан ғана емес, әлеуметтік бейімдеу алаңы қызметін де атқарады.
Жамбыл облысында қолға алынып жатқан бұл жоба Мемлекет басшысы айқындаған әлеуметтік әділеттілік қағидатымен де үндеседі. Соңғы жылдары елімізде ерекше қажеттілігі бар азаматтардың құқықтарын қорғау, олардың өмір сүру сапасын арттыру және қоғамдық өмірге белсенді қатысуына жағдай жасау бағытында нақты қадамдар жасалып келеді. Инклюзивті спорт орталығы – осы саясаттың өңірлік деңгейдегі жарқын көріністерінің бірі.
Бұдан бөлек, орталықтың ашылуы жаңа жұмыс орындарының құрылуына, бейімделген дене шынықтыру саласындағы мамандардың кәсіби әлеуетін арттыруға және еріктілер қозғалысының дамуына да оң ықпал етеді. Мұнда дәрігерлер, реабилитологтар, психологтар, массаж мамандары мен спорт нұсқаушылары қызмет көрсетіп, кешенді оңалту жұмыстарын жүргізуге мүмкіндік алады.
Жалпы алғанда, Тараз қаласында инклюзивті спорт орталығының салынуы – өңірдің әлеуметтік дамуына серпін беретін маңызды стратегиялық жоба. Бұл нысан ерекше қажеттілігі бар азаматтардың өмір сапасын жақсартып қана қоймай, Жамбыл облысының инклюзивті қоғам қалыптастыру бағытындағы тәжірибесін республика көлемінде үлгі етуге мүмкіндік береді. Ең бастысы, бұл жоба әрбір азаматтың мүмкіндігіне қарамастан спортпен шұғылдануына, өз қабілетін дамытуына және қоғамның толыққанды мүшесі ретінде өмір сүруіне жағдай жасайтын игілікті бастама болып табылады.
