Балалардың болашағы мен жастар мүмкіндігі – қаланың ертеңгі дамуы

Қаланың болашағы бүгінгі балалардың қандай ортада өсіп жатқанына және жастардың қандай мүмкіндікке ие екеніне байланысты. Сапалы білім, қауіпсіз мектеп жолы, қосымша үйірмелер мен спорт секцияларына қолжетімділік, кәсіби бағдар және алғашқы жұмыс орнын табуға көмектесетін ақпарат – жас ұрпақтың әлеуетін ашатын маңызды жағдайлар. Сондықтан балалар мен жастарға қатысты мәселелерді тек білім беру саласының шеңберінде емес, қалалық дамудың ұзақ мерзімді бағыты ретінде қарастыру қажет.
Тараз қалалық мәслихаты депутаттығына №5 бірмандаттық аумақтық сайлау округі бойынша кандидат Айтбек Алтынай Әбілханқызының сайлауалды бағдарламасында балаларға қолайлы орта, сапалы білім және жастардың дамуы жеке бағыттар ретінде берілген. Бағдарламада балабақша мен мектеп орындарына сұранысты зерделеу, білім беру ұйымдарының материалдық-техникалық жағдайын жақсарту жөніндегі бастамаларды қолдау, балалардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, қосымша білім беру мен спорт секцияларына қолжетімділікті арттыру мәселелері қамтылған.
Кандидат 2000 жылғы 24 қарашада Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Бауыржан Момышұлы ауылында дүниеге келген. М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетін «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» мамандығы бойынша тәмамдаған. Еңбек жолын Жамбыл облысы әкімдігінің «Өңірлік коммуникациялар қызметі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде бастап, «Әлеуметтік медианы талдау және болжау» бөлімінде консультант қызметін атқарған. Бұл қызметте қоғамда көтерілетін мәселелерді зерделеу және тұрғындардың пікірлері мен ұсыныстарын талдау бағытында тәжірибе жинақтаған.
Балалардың білім алу мүмкіндігі мектепке дейінгі кезеңнен басталады. Балабақшаға орналасу кезегі, қабылдау тәртібі, орын тапшылығы және қызметтің қолжетімділігі ата-аналарды толғандыратын мәселелердің қатарында. Бағдарламада тұрғындар саны мен балалардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, балабақша мен мектеп орындарына деген сұранысты зерделеу көзделген. Жаңа тұрғын үйлер мен тұрғын алаптарда білім беру ұйымдарының қажеттілігі жөніндегі мәселелерді қалалық деңгейде көтеру де осы міндеттің құрамына кіреді.
Білім беру инфрақұрылымын жоспарлау кезінде тек қазіргі сұранысқа сүйену жеткіліксіз. Жаңа тұрғын үйлердің салынуы, тұрғындар санының өзгеруі және балалардың жас құрамы алдағы қажеттілікті анықтауға көмектеседі. Сондықтан ата-аналардың өтініштерін жинақтау, балабақшаға орналасу кезегі мен мектепке қабылдау тәртібіне қатысты сұрақтарды тиісті мекемелерге жеткізу маңызды. Мұндай жұмыс мәселені нақты дерекпен талқылауға мүмкіндік береді.
Мектептің материалдық-техникалық жағдайы білім беру сапасына әсер ететін факторлардың бірі. Оқу кабинеттерінің қажетті құрал-жабдықтармен қамтамасыз етілуі, балаларға қауіпсіз әрі қолайлы орта қалыптастыру, мектеп ғимаратындағы жағдайды жақсарту – тұрақты назарды қажет ететін мәселелер. Бағдарламада мектептердің материалдық-техникалық жағдайын жақсарту және оқу кабинеттерін қажетті құралдармен қамтамасыз ету жөніндегі бастамаларды қолдау көзделген.
Баланың қауіпсіздігі тек мектеп ғимаратының ішіндегі тәртіппен шектелмейді. Оқушының үйден мектепке дейінгі жолы, көшеден өтуі, аялдамаға жетуі және қоғамдық көлікті пайдалануы да қауіпсіз болуы керек. Бағдарламада мектептер мен балабақшалар маңындағы жол қауіпсіздігіне, жаяу жүргіншілер өткелдеріне және жарықтандыруға назар аудару қарастырылған. Жол белгілерінің көрінуі, өткелдердің орналасуы, тротуарлардың жай-күйі және көлік қозғалысының ерекшеліктері осы жұмыста ескерілуі тиіс.
Баланың дамуы сабақпен ғана шектелмейді. Әр оқушының спортқа, өнерге, шығармашылыққа немесе білімнің белгілі бір саласына қызығушылығы болуы мүмкін. Қосымша білім беру үйірмелері мен спорт секциялары осы қабілеттерді анықтап, дамытуға мүмкіндік береді. Бағдарламада оқушылардың сабақтан тыс уақытын тиімді өткізуі үшін шығармашылық үйірмелер, спорт секциялары, өнер және білім бағытындағы қосымша сабақтардың қолжетімділігін арттыруға ықпал ету көзделген.
Қосымша білім беру қызметтерінің қолжетімділігі де маңызды. Үйірме немесе секция тұрғын үйінен тым алыс орналасса, ата-ана баласын тұрақты апара алмауы мүмкін. Ал ақылы қызметтер кейбір отбасылар үшін қосымша қаржылық салмақ тудырады. Бағдарламада әлеуметтік жағдайына байланысты қосымша білім алу мүмкіндігі шектеулі балаларды қолдауға бағытталған жобаларды дамыту жөнінде ұсыныстар енгізу қарастырылған.
Мектептегі қауіпсіз орта балалардың психологиялық және әлеуметтік саулығына да қатысты. Буллингтің алдын алу, балалардың өзара сыйластығын қалыптастыру, ата-аналармен түсіндіру жұмыстарын жүргізу және қиындық туындаған кезде көмекке жүгіну жолдарын түсіндіру қажет. Бағдарламада балалардың құқықтарын қорғау, мектептегі қауіпсіз орта қалыптастыру және буллингтің алдын алу бастамаларын қолдау көрсетілген.
Жастардың дамуы үшін білім алу мен еңбек нарығының арасындағы байланыс маңызды. Жас адамның таңдаған мамандығы еңбек нарығында сұранысқа ие болуы, кәсіби білім алуына және біліктілігін арттыруына жағдай жасалуы керек. Бағдарламада жастардың еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтарды меңгеруіне, кәсіптік білім алуына және кәсіби біліктілігін арттыруына мүмкіндік беретін бағдарламаларды қолдау көзделген.
Жоғары оқу орындары мен колледж түлектері үшін алғашқы жұмыс орнын табу оңай бола бермейді. Диплом алған жас маманға теориялық біліммен қатар тәжірибе жинақтау және жұмыс берушілермен байланыс орнату қажет. Бағдарламада түлектердің алғашқы жұмыс орнын табуына, тәжірибе жинақтауына және жұмыс берушілермен байланыс орнатуына бағытталған жобаларды дамытуға ықпал ету қарастырылған. Бос жұмыс орындары жәрмеңкелері мен кәсіби бағдар беру кездесулері осы мақсатқа қызмет ете алады.
Жастарға арналған ақпарат түсінікті әрі қолжетімді болуы тиіс. Бос жұмыс орындары, оқыту бағдарламалары, мемлекеттік гранттар мен жеңілдетілген қаржыландыру туралы мәліметтер әртүрлі ақпарат көздерінде жариялануы мүмкін. Бірақ талаптар мен өтініш беру тәртібі түсініксіз болса, азаматтар қолда бар мүмкіндікті пайдалана алмауы ықтимал. Бағдарламада жас кәсіпкерлер мен жеке бастамасын жүзеге асырғысы келетін азаматтарға мемлекеттік гранттар, жеңілдетілген қаржыландыру және оқыту бағдарламалары туралы ақпараттың қолжетімді болуына ықпал ету көзделген.
Кәсіп бастауға ниетті жас үшін қаржылық қолдаумен қатар білім мен тәжірибе де қажет. Бизнес-жоспар әзірлеу, нарықты зерттеу, өнім немесе қызмет ұсыну, заңды тіркеу және қаржыны басқару бойынша түсінікті ақпарат кәсіпкерлік бастаманың негізін қалыптастырады. Бағдарлама қолданыстағы қолдау тетіктері туралы ақпаратқа қолжетімділікті арттыруға назар аударады. Бұл белгілі бір грантты немесе қаржыландыруды кепілдендіру емес, жастардың бар мүмкіндіктерді дұрыс түсінуіне ықпал ету бағыты.
Жастардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру да әлеуметтік маңызы бар мәселе. Спорттық, мәдени және шығармашылық орталықтардың қолжетімділігі жасөспірімдер мен жастардың қабілетін дамытуға және қоғам өміріне араласуына мүмкіндік береді. Бағдарламада жастардың бос уақытын тиімді өткізуіне арналған орталықтардың қолжетімділігін арттыру, бұқаралық спортты дамыту және қолжетімді спорт алаңдарын көбейту жөніндегі ұсыныстар енгізу көзделген.
Ауладағы ойын және спорт алаңдары балалар мен жасөспірімдер үшін ең жақын қоғамдық кеңістік болуы мүмкін. Сондықтан тұрғын аудандарда мұндай алаңдардың жеткіліктілігін зерделеу, қолданыстағы алаңдардың жағдайын бағалау және жөндеуді қажет ететін нысандарды анықтау маңызды. Бағдарламада футбол, волейбол, баскетбол және басқа спорт түрлерімен айналысуға қолайлы жағдай жасау мәселесін көтеру қарастырылған.
Шығармашылық қабілетті дамытуға арналған үйірмелер де балалардың бос уақытын мазмұнды ұйымдастыруға көмектеседі. Өнер, музыка және қолөнер сабақтары баланың қызығушылығын ашып, жаңа дағды қалыптастыруына жағдай жасайды. Бағдарламада осындай үйірмелердің қолжетімділігін арттыруға ықпал ету көзделген. Жазғы демалыс кезеңінде спорттық және танымдық іс-шараларға қатысу мүмкіндіктерін кеңейту де балалардың бос уақытын тиімді ұйымдастырудың бір жолы ретінде берілген.
Балалар мен жастардың қоғамдық өмірге араласуы азаматтық жауапкершілікті қалыптастырады. Еріктілік қозғалыстарға қатысу, жергілікті мәселелерді шешуге бағытталған бастамалар ұсыну және қоғамдық жобаларға атсалысу жас азаматтарға өз ортасының дамуына үлес қосуға мүмкіндік береді. Бағдарламада жастардың қоғамдық өмірге араласуын, еріктілік қозғалыстарға қатысуын және жергілікті мәселелерді шешуге бағытталған бастамаларын қолдау көзделген.
Балалар мен жастарға арналған бастамалар бір мекеменің ғана жұмысымен шектелмейді. Білім беру ұйымдары, ата-аналар, жергілікті атқарушы органдар, қоғамдық бірлестіктер және тұрғындар арасында байланыс болуы қажет. Қай аумақта үйірме жетіспейді, қай мектеп маңында қауіпсіз өткел қажет, қай алаң жөндеуді қажет етеді, жастар қандай мамандықтарға қызығады деген сұрақтарға жауап тұрғындармен тұрақты диалог арқылы анықталады.
Айтбек Алтынай Әбілханқызы депутаттық қызметте тұрғындардың өтініштерін тыңдау, өзекті мәселелерді анықтау, оларды қалалық мәслихат деңгейінде көтеру және қабылданған шешімдердің орындалуына бақылау жасау маңызды екенін атап көрсетеді. Оның бағдарламасында балалардың қауіпсіздігі, сапалы білім, қосымша сабақтарға қолжетімділік, жастарды жұмыспен қамту және қоғамдық бастамаларды қолдау өзара байланысты бағыттар ретінде ұсынылған.
Қала болашағы бүгінгі балалардың қандай ортада өсіп жатқанына және жастардың қандай мүмкіндікке ие екеніне байланысты. Қауіпсіз мектеп жолы, қолжетімді үйірме, сапалы білім беру ортасы, алғашқы жұмысқа орналасуға көмектесетін ақпарат және спортпен айналысуға мүмкіндік – бұлардың барлығы қоғамның ұзақ мерзімді дамуына ықпал етеді. Сондықтан балалар мен жастар мәселесін жүйелі түрде қарастыру қалалық деңгейдегі маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.