Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың бастамасымен биылғы жыл «Цифрландыру және жасанды интеллект жылы» болып жарияланды. Бұл бастаманың басты мақсаты – цифрлық трансформацияны жеделдету, мемлекеттік басқарудан бастап білім, мәдениет, әлеуметтік сала және экономикаға дейінгі барлық бағытта жасанды интеллект мүмкіндіктерін тиімді пайдалану. Мемлекет басшысы жаңа технологиялар адамның өмірін жеңілдетуге, қызмет көрсету сапасын арттыруға және қоғамның барлық тобы үшін қолжетімді орта қалыптастыруға бағытталуы тиіс екенін үнемі айтып келеді. Сондықтан бүгінгі таңда жасанды интеллект тек техникалық жаңалық емес, қоғамдық дамудың маңызды құралына айналып отыр.
Жамбыл облысында да бұл бағыттағы жұмыстар жүйелі жүзеге асырылуда. Әсіресе мәдениет саласында цифрлық технологияларды енгізу, кітапхана қызметін жаңғырту және оқырманға ұсынылатын қызметтердің сапасын арттыру бағытында тың бастамалар қолға алынуда. Соның жарқын мысалының бірі – облыстық көзі көрмейтін және әлсіз көретін азаматтар кітапханасының ұйымдастыруымен өткен «Инклюзивті кітапхана: ЖИ дәуірі» атты облыстық семинар.
Жамбыл облысында өткен бұл семинарға аудандық және қалалық көзі көрмейтін және әлсіз көретін азаматтарға қызмет көрсететін кітапхана бөлімдерінің мамандары қатысып, кітапхана ісіндегі жасанды интеллекттің мүмкіндіктері мен оны күнделікті тәжірибеде пайдалану жолдарын талқылады. Басқосуда кітапханашылар өздерінің тәжірибелерімен бөлісіп, жаңа цифрлық платформалар мен бағдарламалардың тиімділігін жан-жақты саралады.
Семинарды кітапхананың ақпараттық-библиографиялық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі Айзада Төлебаева ашып, қазіргі кезеңде жасанды интеллект кітапханалардың жұмысын жаңа деңгейге көтеріп отырғанын айтты. Оның айтуынша, бүгінгі оқырман тек кітап алып қана қоймай, ақпаратты жедел әрі ыңғайлы форматта алғысы келеді. Сондықтан кітапханалар да заман талабына сай өзгеріп, цифрлық сервистерді кеңінен қолдануға көшуде.
Айзада Амангелдіқызының айтуынша, кітапханада жасанды интеллектке арналған тәжірибелік семинар екінші рет ұйымдастырылып отыр. Алғашқы семинарда MS Speech Bot бағдарламасының мүмкіндіктері жан-жақты түсіндірілген. Бұл бағдарлама әсіресе зағип және әлсіз көретін азаматтар үшін маңызды құрал саналады. Себебі ол кез келген жазбаша мәтінді дыбыстап оқып береді, ақпаратты қолжетімді етеді және оқырманның кітаппен өздігінен жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Жамбыл облысында инклюзивті кітапхана қызметін дамыту бағытында мұндай цифрлық шешімдердің маңызы ерекше. Бүгінде мүмкіндігі шектеулі азаматтардың сапалы ақпарат алуына жағдай жасау – кітапхана қызметінің басты міндеттерінің бірі. Сондықтан жаңа технологияларды меңгеру кітапханашылардың кәсіби біліктілігін арттырып қана қоймай, оқырманға көрсетілетін қызметтің сапасын да жақсартады.
Тиісті лауазымдар
Биылғы семинарда жасанды интеллекттің мәдени-көпшілік іс-шараларда қолданылуына ерекше көңіл бөлінді. Мәселен, ақын-жазушылардың өмірбаянын дәстүрлі баяндау тәсілінен бөлек, бейнероликтер, анимациялар және интерактивті көріністер арқылы көрсету жолдары ұсынылды. Сонымен бірге Grok AI бағдарламасының көмегімен кітаптарды насихаттау, әлеуметтік желілерге арналған мазмұн әзірлеу және жастарды кітап оқуға қызықтыратын жаңа форматтар таныстырылды.
Жамбыл облысында кітапхана қызметкерлері жасанды интеллектті шығармашылық идеяларды жүзеге асырудың тиімді құралы ретінде қарастырып отыр. Бұл тек жұмысты жеңілдетіп қана қоймай, оқырманмен байланысты жаңа деңгейге көтеруге мүмкіндік береді. Әсіресе әлеуметтік желілер арқылы әдеби шығармаларды насихаттау, қысқа бейнероликтер әзірлеу және түрлі интерактивті жобаларды жүзеге асыруда жасанды интеллекттің мүмкіндігі зор екені айтылды.
Семинар барысында кітапхана директорының орынбасары Толқын Күзенова «Ақылды көмекші: ЖИ-ді кітапханашының сенімді серігіне айналдыру жолдары» тақырыбында баяндама жасап, кітапхана жұмысында тиімді қолдануға болатын жасанды интеллект платформалары туралы жан-жақты ақпарат берді. Оның айтуынша, қазіргі таңда ақпарат ағынының қарқыны артып, оқырманның сұранысы өзгерген сайын кітапханашылар да жаңа технологияларды меңгеруі қажет. Жасанды интеллект кітапханашының орнын баспайды, керісінше оның уақытын үнемдеп, шығармашылық жұмысқа көбірек көңіл бөлуіне мүмкіндік береді.
Жамбыл облысында кітапханашылар бүгінде мәтіндерді қысқарту, күрделі ақпаратты қарапайым тілмен түсіндіру, кітаптарға аннотация жазу, сценарийлер мен презентациялар әзірлеу, көрме мәтіндерін дайындау және әлеуметтік желілерге арналған жарияланымдарды жасау барысында жасанды интеллекттің мүмкіндіктерін кеңінен пайдаланып келеді. Бұл кітапхана қызметінің сапасын арттырып қана қоймай, оқырманмен байланысты жаңа деңгейге көтеруде.
Баяндамашы Google Gemini, Microsoft Copilot және ChatGPT платформаларының мүмкіндіктеріне арнайы тоқталды. Оның айтуынша, Google Gemini қазақ тілінде еркін жұмыс істеп, мәтін әзірлеуге, шығармаларды талдауға, кітап кейіпкерлеріне сипаттама жасауға және іс-шараларға тың идеялар ұсынуға қолайлы. Сонымен қатар ақпараттың алынған дереккөздерін де көрсететіндіктен, кітапханашылар үшін сенімді құралдардың бірі саналады.
Бүгінде Жамбыл облысында кітапханалар тек кітап сақтайтын орын ғана емес, заманауи білім мен технология тоғысқан инновациялық орталықтарға айналып келеді. Жасанды интеллект мүмкіндіктерін тиімді пайдалану арқылы кітапханалар ақпараттық қызметтің жаңа деңгейіне көтеріліп, әсіресе мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолжетімді орта қалыптастыруға үлес қосуда. Мұндай бастамалар Мемлекет басшысы айқындаған цифрлық даму саясатының нақты көрінісі әрі Жамбыл өңірінде инклюзивті қоғам қалыптастыру жолындағы маңызды қадамдардың бірі екені анық.
